Telefoonnummer Solis(0570) 698 298

Omgaan met dementie: onbegrepen gedrag vraagt aandacht

Maandag 11 februari
Omgaan met dementie: onbegrepen gedrag vraagt aandacht

Op een psychogeriatrische afdeling voor mensen met vergevorderde dementie gaat het er anders aan toe dan op een doorsnee afdeling van een woonzorgcentrum. Zorgmedewerkers hebben dagelijks te maken met onbegrepen gedrag, dat vaak gepaard gaat met dementie. Dat maakt hun werk mooi, maar ook complex en confronterend. Bewoners kunnen gaan dwalen, verdrietig zijn, boos worden of sterk in zichzelf gekeerd zijn. De aandachtsvelder is er om deze cliënten te helpen begrijpen en collega’s hierbij te ondersteunen zodat de bewoner zich zo prettig mogelijk voelt. “Dat is elke dag een nieuw avontuur”, zegt Albert Ruiter, aandachtsvelder onbegrepen gedrag bij Solis. Hij en zijn collega Angelique Borren-Kinds vertellen over dit naar eigen zeggen ‘heel dankbare werk’.

Onbegrepen gedrag kreeg vroeger niet de aandacht die het tegenwoordig krijgt. Niet zelden werd de oplossing gezocht in medicatie of vrijheid beperkende maatregelen. Tegenwoordig ligt de focus op het creëren van een prettige woonomgeving, waar bewoners zoveel mogelijk kwaliteit van leven ervaren. Angelique: “Zeker binnen Solis proberen we met zo min mogelijk medicatie en inzet van andere beperkende middelen, zoveel mogelijk vrijheid te creëren.” Dit houdt in dat je voortdurend met elkaar op zoek bent naar een manier van wonen, zorg of ondersteuning waarbij de bewoner zich zo gelukkig mogelijk voelt. Hierin speelt de aandachtsvelder een belangrijke rol. Deze is getraind om het onbegrepen gedrag van bewoners te observeren, manieren van zorg en communicatie uit te vinden waar de cliënt goed op reageert, en met andere deskundigen creatieve oplossingen te onderzoeken. De aandachtsvelder is vraagbaak voor collega’s die advies kunnen gebruiken bij voor hen lastige situaties. Maar ook voor de familie, die evengoed moeite heeft met bepaald gedrag van hun dierbaren.”

Extra ondersteuning

Aandachtsvelders zijn verzorgenden of verpleegkundigen die in de teams werken. Zij kennen de cliënten en collega’s goed. Angelique: “Een coach of psycholoog is niet altijd aanwezig en wordt vaak pas ingeroepen als er al sprake ís van onbegrepen gedrag. Een aandachtsvelder is er bijna altijd, en is op de hoogte van de achtergronden van bewoners. Collega’s kunnen dus snel de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben bij het omgaan met onbegrepen gedrag. Er kan snel informatie met elkaar worden gedeeld, wat ertoe leidt dat er meer kennis over onbegrepen gedrag wordt opgedaan in het hele team. We zijn er dus ook om collega’s extra te ondersteunen.”

Gedrag lezen

Om die ondersteuning te kunnen bieden, dient een aandachtsvelder goed te observeren en de opvallende zaken bespreekbaar te maken. Albert: “Bij bijzondere situaties bespreken we wat eraan voorafging, wat het effect was van onze acties, hoe de bewoner reageerde en wat we misschien anders hadden kunnen doen. Die gesprekken zijn nodig, omdat geen dag hetzelfde is. Door veel met elkaar te delen en te overleggen, doen we de kennis en inzichten op, die nodig zijn om op een goede manier om te kunnen gaan met onbegrepen gedrag. Bijvoorbeeld: als een bewoner weigert ’s morgens uit bed te komen, dan werkt het averechts om hem tegen zijn zin in uit bed te halen. Wel kan het helpen om bijvoorbeeld een half uurtje later terug te komen, andere kleren klaar te leggen of hem met een grapje proberen gunstig te stemmen. Door het effect daarvan te rapporteren en met elkaar te bespreken, ontdekken we wat wel en niet werkt, zijn we beter in staat bewoners te ‘lezen’ en kunnen we beter inspelen op hun gedrag. Komen we er dan ook niet uit, dan gaan we op – zoals wij dat noemen - gedragsvisite met de psycholoog, soms een coach en de arts, die op hun beurt vraagbaak zijn voor ons, zoals wij dat zijn voor familie en onze collega’s.”

Gedragsvisites

Het belang van die zogeheten gedragsvisites blijkt sterk uit een mooi praktijkvoorbeeld dat Angelique zich weet te herinneren: “We hebben hier een bewoner gehad op hoge leeftijd, die ervan overtuigd was dat haar ouders nog leefden. Zij gaf iedere dag aan dat ze naar haar ouders wilde. Met behulp van de coach zijn we erachter gekomen dat deze mevrouw last had van onrust en spanning, die opspelen in de namiddag. Een fenomeen waar meer mensen met dementie mee te maken hebben. Door deze mevrouw ’s middags een uurtje rust te gunnen op haar kamer en ’s avonds een uurtje later naar bed te brengen, verdwenen de negatieve prikkels. Soms is het probleem veel simpeler te achterhalen. Zo kan het zijn dat een van oorsprong buitenlandse bewoner de Nederlandse taal kwijtraakt en alleen nog maar in zijn of haar moedertaal communiceert. Als aandachtsvelder zoek je hier een oplossing voor. Bijvoorbeeld door een taalkaart te maken met iemand die de taal wél spreekt, zodat collega’s enkele basiswoorden kunnen leren. Dit soort praktische oplossingen kunnen voor veel rust en ontspanning zorgen waardoor de bewoner zich veel fijner voelt.”

Mens centraal

Door op deze wijze om te gaan met onbegrepen gedrag, wordt niet zozeer de zorg, maar de mens – en al zijn of haar individuele behoeftes – centraal gesteld. Deze ontwikkeling speelt zich af in de hele sector, maar krijgt binnen Solis veel extra aandacht. Albert: “Ik durf niet te zeggen dat we hierin uniek zijn, wel dat we ermee aan de weg timmeren en goed bezig zijn. Ik merk dat alleen al aan de dankbaarheid die we ervoor terugkrijgen. Bewoners kunnen soms boos of wanhopig worden en tegen je uitvallen, omdat ze niet meer weten wie ze zijn. Ik vind het heel bijzonder om er voor deze mensen te mogen zijn, door ze te helpen en een gevoel van veiligheid te geven. Daar krijgen we soms een knuffel voor terug, wat dit werk heel mooi en dankbaar maakt.” Angelique: “Belangrijkste is om de mens los te zien van de ziekte.”

Deel dit nieuwsbericht: